Bệnh trĩ là gì

Bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ không phải chỉ đơn thuần là bệnh của tĩnh mạch. Mà đây là các bệnh nằm ở 1 hệ thống mạch máu từ tiểu động mạch, tĩnh mạch, thông nối với động tĩnh mạch đến các cơ trơn và mô liên kết được lót bởi lớp biểu mô bình thường của ống hậu môn. Đám rối tĩnh mạch nằm ở phía lớp dưới niêm được nâng đỡ bởi cấu trúc các mô sợi đàn hồi. Tình trạng gia tăng làm áp lực thường xuyên như là rặn đi cầu, kèm theo ứ máu liên tục sẽ dẫn đến sự phình giãn và tạo các búi trĩ vào trong lòng ở ống hậu môn. Đồng thời khi càng lớn tuổi, các cấu trúc mô liên kết khi nâng đỡ ngày càng bị suy yếu, các búi trĩ tụt dần ra ngoài khỏi lỗ hậu môn dẫn đến trĩ nội sa.

Phân loại bệnh trĩ

Bệnh trĩ chủ yếu có 2 loại:

Bao gồm trĩ nội ( internal hemorrhoids) và trĩ ngoại ( external hemorrhoids) .

  • Trĩ ngoại: Khi búi trĩ xuất phát phía dưới đường lược (hay còn gọi là đường hậu môn-trực tràng), được gọi là trĩ ngoại. Lúc này búi trĩ được phủ bởi lớp biểu mô vảy (squamous epithelium) và nằm bên dưới lớp da bao quanh hậu môn.
  • Trĩ nội: Nếu búi trĩ xuất phát phía trên đường lược thì được gọi là trĩ nội, và búi trĩ được bao phủ bởi niêm mạc và lớp biểu mô chuyển tiếp ( transitional epithelium) .

Phân độ bệnh trĩ: dựa vào sự tiến triển của búi trĩ còn nằm bên trong hay đã sa ra khỏi hậu môn.

  • Trĩ độ 1: búi trĩ nằm hoàn toàn phía trong ống hậu môn.
  • Trĩ độ 2: lúc bình thường trĩ nằm gọn ở trong ống hậu môn, khi bạn rặn đi thì cầu búi trĩ thập thò hay bị lòi ít ra ngoài. Khi đi cầu xong đứng dậy búi trĩ tự thụt vào phía trong.
  • Trĩ độ 3: mỗi lần đi cầu hoặc bạn đi lại nhiều, ngồi xổm, làm việc nặng thì búi trĩ lại sa ra phía ngoài. Lúc này phải nằm nghỉ một lúc thì búi trĩ mới tụt vào hoặc dùng tay để đẩy nhẹ vào.
  • Trĩ độ 4: búi trĩ gần như thường xuyên nằm ở ngoài ống hậu môn.

Yếu tố nguy cơ gây bệnh trĩ

  • Táo bón, hoặc bạn bị tiêu chảy làm tăng tần suất bệnh trĩ, rặn nhiều làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch gây căng giãn và ứ ra máu.
  • Chế độ ăn quá ít chất xơ, làm tăng tần suất bị bệnh trĩ
  • Thừa cân và do béo phì, làm gia tăng tần suất bị bệnh
  • Gia tăng áp lực ở ổ bụng gặp trong những người thường xuyên lao động nặng như là khuân vác, vận động viên cử tạ, quần vợt,…, bị đứng lâu, ngồi nhiều như là thư ký, thợ may, nhân viên bán hàng sẽ làm gia tăng áp lực ổ bụng cản trở sự hồi lưu máu về tim và đưa đến giãn tĩnh mạch hậu môn.
  • U vùng tiểu khung bao gồm u đại trực tràng, u ở tử cung và mang thai nhiều tháng làm cản trở hồi lưu máu trở về tim và gây giãn tĩnh mạch.

Nguyên nhân gây ra bệnh trĩ

Các tĩnh mạch xung quanh hậu môn của bạn có xu hướng căng dưới áp lực và có thể phồng lên hoặc bị sung huyết. Búi trĩ có thể phát triển do bị áp lực gia tăng ở phần dưới trực tràng do:

  • Rặn khi bạn đi cầu
  • Ngồi quá lâu trên bồn cầu
  • Tiêu chảy hoặc táo bón mạn tính
  • Bị béo phì
  • Mang thai
  • Giao hợp qua đường hậu môn
  • Chế độ ăn quá ít chất xơ

Bệnh trĩ gia tăng theo tuổi vì cấu trúc của mô nâng đỡ các tĩnh mạch ở trực tràng và làm hậu môn bị trở nên lỏng lẻo và nhão dần.

Triệu chứng của bệnh trĩ

Các dấu hiệu cùng với triệu chứng của trĩ có thể bao gồm:

  • Chảy máu không kèm đau trong quá trình bạn đi tiêu. Ban đầu có thể thấy là một lượng kín đáo máu đỏ tươi nằm trên giấy vệ sinh hoặc trong bồn cầu. Chảy máu là triệu chứng sớm nhất mà bạn thường gặp nhất. Về sau khi rặn nhiều thì máu chảy thành giọt hay là thành tia. Nặng hơn là khi ngồi xổm cũng bị chảy máu.
  • Ngứa hoặc kích thích ở vùng hậu môn do dịch bị nhầy từ sự bài tiết của niêm mạc ở ống hậu môn.
    Đau hoặc bị khó chịu, dao động từ không đau, đau ít đến rất đau do bị nứt hậu môn, tắc hoặc nghẹt.
    Sưng ở vùng quanh hậu môn
  • Một khối nhô lên gần ở hậu môn, rát hoặc bị đau (có thể là huyết khối ở tại búi trĩ)

Triệu chứng trĩ thường phụ thuộc nhiều vào vị trí:

  • Trĩ ngoại được xem là gây khó chịu nhất, bởi vì vùng da trên búi trĩ bị kích thích và bạn bị loét. Nếu cục máu đông và hình thành bên trong búi trĩ ngoại, cơn đau có thể xuất hiện rất đột ngột và nghiêm trọng. Bệnh nhân có thể cảm thấy hoặc là nhìn thấy một khối nhô lên ở quanh hậu môn. Cục máu đông có thể bị hấp thu và để lại vùng da nhăn nheo gây ngứa, rát.
  • Trĩ nội thường không gây ra đau, ngay cả khi chúng bị xuất huyết (chảy máu). Ví dụ, bạn nhìn thấy máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc vài nhỏ giọt vào bồn cầu của nhà vệ sinh. Búi trĩ thường không thể nhìn thấy hoặc bạn cảm nhận được, và chúng hiếm khi gây ra khó chịu. Trong lúc bạn rặn đi cầu, phân khi đi ngang hậu môn có thể một phần làm trầy xước bề mặt búi trĩ và làm cho chảy máu.Trĩ nội cũng có thể bị sa ra ở ngoài hậu môn tạo trĩ nội sa. Khi trĩ bị sa, nó có thể bị hấp thu một lượng nhỏ chất nhầy và phân có thể gây ra kích thích gây ra ngứa, đau và rát. Lau liên tục để bạn cố gắng giảm ngứa có thể làm trầm trọng thêm vấn đề.

Biến chứng của bệnh trĩ

Biến chứng của bệnh trĩ thường thì rất hiếm nhưng vẫn có thể xảy ra bao gồm:

  • Thiếu máu do mất máu qua búi trĩ, lúc này cơ thể bạn sẽ không có đủ số lượng hồng cầu cần thiết để thực hiện việc trao đổi Oxy cho tế bào. Trường hợp này hiếm khi xảy ra.
  • Nghẹt búi trĩ nếu búi trĩ sa và bị mắc kẹt làm cho mạch máu cung cấp cho búi trĩ bị tắc đi. Lúc này triệu chứng đau sẽ rất là rõ ràng. Khi ấn nhẹ vào sẽ cảm giác bị lộm cộm do có cục máu đông.
  • Tắc mạch: Là tình trạng phía trong hình thành cục máu đông nằm bên trong mạch máu của búi trĩ. Khi mạch máu bị giãn phồng và cứ ứ máu do rặn, bưng vác nặng, có thai, chơi thể thao nặng làm cho tăng áp lực trong khoang bụng sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi hình thành cục máu đông gây ra tắc mạch. Tắc mạch trĩ ngoại thì vùng rìa của hậu môn sẽ thấy khối phồng nhỏ có màu xanh, đi kèm cảm giác đau rát khi bạn sờ, căng. Tắc mạch trong trĩ nội thì có cảm giác đau và bị cộm trong sâu và triệu chứng không rầm rộ như là trĩ ngoại.
  • Viêm da quanh hậu môn, viêm nhú và bị viêm khe khi da giữa các búi trĩ bị loét và gây triệu chứng ngứa ngáy, nóng rát.

Điều trị bệnh trĩ

Áp dụng cho các trường hợp trĩ có triệu chứng

7.1 Điều trị nội khoa

Điều trị bảo tồn và chế độ sinh hoạt

  • Chế độ ăn thật nhiều chất xơ là phương pháp điều trị hữu hiệu cho trĩ bị xuất huyết, hạn chế các chất kích thích như là rượu, ớt. Tránh các hoạt động quá mạnh, tránh ngồi quá nhiều hoặc đứng lâu. Thay đổi thói quen đi cầu tránh bị táo bón.
  • Ngồi ngâm hậu môn của bạn trong nước ấm giúp cải thiện triệu chứng.

Dùng thuốc trị bệnh trĩ:

Có thể dùng các thuốc bôi hoặc là nhét tại chỗ, thuốc hỗ trợ cho tuần hoàn tĩnh mạch

7.2 Điều trị ngoại khoa

  • Đối với các trường hợp trĩ có các biến chứng như huyết khối: bệnh trĩ có huyết khối nên được can thiệp thật sớm bằng cách thực hiện phương pháp là cắt bỏ theo các phương pháp kinh điển hoặc là phối hợp lấy huyết khối kèm cắt trĩ cùng các phương pháp khác.
  • Thủ thuật thắt búi trĩ bằng dây thun hoặc là chích xơ mạch máu đến nuôi lại búi trĩ, thường được áp dụng cho các trường hợp trĩ bạn mức độ nhẹ
  • Chích xơ chỉ định trong trĩ độ 1 và 2, không chỉ định đối với trĩ ngoại, trĩ có huyết khối, trĩ nội bị viêm loét hoặc bị hoại tử. Đối với thủ thuật là điều trị chích xơ, 1-2 ml chất làm xơ (thường là natri tetradecyl sulfate hoặc là phenol 5%, quinine, urea hydrochloride, polidocanol) được tiêm bằng kim 25-gauge vào lớp dưới niêm của búi trĩ.
  • Thắt bằng dây thun thì vòng thắt cao su được đặt bao quanh phía búi trĩ, thắt gây ra sự thiếu máu cục bộ, búi trĩ bị xơ, teo lại và tự rụng đi. Ưu điểm là dễ thực hiện, đơn giản, và rẻ tiền, có thể điều trị ngoại trú cho những bệnh nhân trĩ độ 2 và cấp 3
  • Phương pháp Longo (stapled hemorrhoidectomy-PPH, 1998) được thừa nhận ở nhiều nước ở châu Âu, châu Á. Với phương pháp này đã trở thành một lựa chọn được chấp nhận rộng rãi trong phương pháp phẫu thuật cắt bỏ trĩ để điều trị trĩ nội độ 3 và cấp độ 4. Ở Trung Quốc trong những thập kỷ gần đây, thậm chí nó có xu hướng thay thế cho phương pháp cắt bỏ trĩ truyền thống. Đây là phương pháp không cắt trĩ mà nguyên lý của nó là làm gián đoạn các mạch máu trĩ trên và ở giữa, sau đó khâu niêm mạc của hậu môn – trực tràng bị sa lên trên, đưa các búi trĩ về lại vị trí trong ống hậu môn do đó làm teo mô trĩ. Ưu điểm ít gây ra khó chịu hơn vì không cắt bỏ vùng da ở hậu môn.
  • Phương pháp khâu triệt mạch THD được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm để làm cho tắc mạch cung cấp máu cho hậu môn, do đó làm giảm sự phình to búi trĩ.
  • Cắt trĩ bằng phương pháp kinh điển như: Miligan Morgan, Ferguson, White Head, các phương pháp này can thiệp trực tiếp vào búi trĩ nên thường gây ra đau.

Lưu ý khi bạn điều trị bệnh trĩ

  • Không có chỉ định phẫu thuật ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch hoặc là những người có viêm đại tràng ở thể hoạt động. Phẫu thuật trĩ cấp cứu thì đi kèm tỷ lệ biến chứng cao hơn.
  • Biến chứng cấp tính liên quan đến điều trị bệnh trĩ bao gồm như đau, nhiễm trùng, chảy máu tái phát và bị bí tiểu. Biến chứng muộn bao gồm không kiểm soát do bị tổn thương cho cơ thắt hậu môn trong quá trình bạn mổ xẻ.

Phòng ngừa bệnh trĩ

Cách tốt nhất để bạn ngăn ngừa bệnh trĩ là giữ cho phân được mềm, để chúng dễ dàng đi qua ở lỗ hậu môn. Để ngăn ngừa trĩ và giảm đi triệu chứng trĩ, hãy làm các phương pháp sau:

  • Ăn thực phẩm có nhiều chất xơ. Ăn nhiều trái cây, rau củ và có ngũ cốc nguyên cám ví dụ như lúa mì, yến mạch, lúa mạch, ngô, gạo lứt, lúa mạch đen, kê,… giúp làm cho mềm phân và tăng khối lượng phân. Thêm chất xơ vào chế độ ăn uống dần từ từ để tránh xì hơi quá mức.
  • Uống thật nhiều nước. Uống nhiều từ sáu đến tám ly nước và các chất lỏng khác (không phải rượu) mỗi ngày để giúp làm cho mềm phân.
  • Xem xét chất bổ sung có chất xơ. Hầu hết mọi người không nhận đủ lượng chất xơ được khuyến cáo hằng ngày 25 gram mỗi ngày đối với phụ nữ và 38 gram mỗi ngày đối với các bạn nam giới trong chế độ ăn uống. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi bạn bổ sung chất xơ không kê đơn, chẳng hạn như Metamucil và Citrucel, giúp cải thiện các triệu chứng và làm giảm chảy máu từ búi trĩ. Những sản phẩm này giúp giữ cho phân mềm và đi cầu đều đặn mỗi ngày. Cần lưu ý khi bạn sử dụng chất chất xơ bổ sung, hãy chắc chắn uống ít nhất là tám ly nước hoặc các chất lỏng khác mỗi ngày. Nếu không, các chất bổ sung có thể gây ra táo bón hoặc làm táo bón bị nặng hơn.
  • Không rặn mạnh khi bạn đi cầu vì khi cố gắng rặn sẽ tạo ra nhiều áp lực lớn hơn lên các tĩnh mạch ở trực tràng dưới làm cho búi trĩ phình to và dễ chảy máu.
  • Đi cầu ngay khi có cảm giác bị mắc cầu. Nếu bỏ lỡ cảm giác bạn mắc đi cầu, niêm mạc trực tràng dần hấp thu nước trong phân ở thế bị ứ đọng, phân sẽ trở nên rất khô, cứng và khó hơn đi cầu hơn.
  • Tập thể dục. Duy trì vận động mỗi ngày để giúp cho ngăn ngừa táo bón và giảm áp lực lên ở tĩnh mạch, có thể xảy ra khi bạn đứng lâu hoặc ngồi lâu. Tập thể dục cũng có thể giúp cho giảm cân.
  • Tránh ngồi quá lâu. Ngồi quá lâu, đặc biệt là ngồi trên bồn cầu, có thể làm tăng áp lực lên tĩnh mạch ở hậu môn.

Cách tốt nhất để ngăn ngừa bị bệnh trĩ là giữ cho phân được mềm, bạn hãy ăn nhiều trái cây, rau củ, ngũ cốc và uống nhiều nước

Tóm lại, đa số bệnh nhân nghĩ rằng mình có thể tự điều trị mà không cần đến chỉ định bác sĩ. Tuy nhiên, đừng quá tự tin vào khả năng mình tự chẩn đoán của chính bản thân đặc biệt đối với những người ở trên 40 tuổi. Chảy máu từ hậu môn trực tràng ngoài trĩ còn có rất nhiều bệnh lý khác từ lành tính đến khi ác tính như ung thư đại trực tràng, ung thư ống hậu môn, polyp đại trực tràng, ngoài ra trĩ còn có thể là triệu chứng của các bệnh lý khác gây nên . Nếu bạn thay đổi thói quen đi tiêu, thay đổi màu sắc phân hãy đến sự tư vấn từ bác sĩ.

Cũng có thể nhờ đến trợ giúp của các bác sĩ nếu chảy máu đi kèm với đau, chảy máu thường xuyên hay bị chảy máu nhiều, hoặc không cải thiện triệu chứng khi đã được chỉ định dùng thuốc ở nhà. Cần đến bệnh viện ngay khi chảy máu nhiều từ trong hậu môn, chóng mặt, choáng váng hoặc ngất.

Mời bạn ra câu hỏi hoặc nhận xét?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *